Apa itu UASA? Panduan ibu bapa untuk Tahun 4–6 dan Tingkatan 1–3

UASA, atau Ujian Akhir Sesi Akademik, ialah ujian bertulis yang dijalankan oleh sekolah pada hujung setiap sesi persekolahan untuk murid Tahun 4 hingga Tahun 6 dan Tingkatan 1 hingga Tingkatan 3. Ia merupakan sebahagian daripada Pentaksiran Bilik Darjah (PBD), dan keputusannya dilaporkan dalam bentuk peratus dan gred bagi setiap mata pelajaran. UASA bukan peperiksaan pusat, dan panduan Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) menyatakan ia tidak menggantikan UPSR atau PT3.

Tahun 2026 membawa satu perubahan penting untuk murid Tahun 4, iaitu Matriks Pembelajaran yang dijadualkan pada 6 hingga 8 Oktober 2026. Panduan ini menerangkan semuanya, termasuk langkah praktikal untuk ibu bapa di rumah.

Apa itu UASA sebenarnya?

UASA ialah ujian sumatif, iaitu ujian yang mengukur apa yang telah dipelajari murid sepanjang sesi. Ia diletakkan di bawah PBD dan ditadbir sepenuhnya di peringkat sekolah. KPM menyamakan pengendaliannya dengan peperiksaan pertengahan tahun atau akhir tahun di sekolah.

UASA mula dilaksanakan pada sesi 2022/2023 untuk memperkukuh PBD selepas UPSR dan PT3 dimansuhkan. Mesyuarat Pasca Kabinet pada 7 Februari 2024 kemudian memutuskan supaya UASA dikekalkan, dan mulai sesi 2024/2025 sekolah serta guru diberi autonomi penuh untuk merancang dan menjalankannya.

Menurut panduan KPM, fokus UASA ialah tahap kognitif setiap murid, iaitu kefahaman dan kemahiran berfikirnya. Ujian ini tidak digunakan untuk membuat perbandingan prestasi antara murid, sekolah, daerah atau negeri. Keputusannya dimaksudkan sebagai panduan bagi guru, ibu bapa dan sekolah untuk membantu murid memperbaiki pencapaian. Timbalan Menteri Pendidikan pula menyifatkan UASA sebagai ujian berisiko rendah (low stakes) bagi mengurangkan tekanan peperiksaan.

Siapa yang menduduki UASA?

UASA melibatkan murid berikut:

• Sekolah rendah: Tahun 4, Tahun 5 dan Tahun 6.
• Sekolah menengah: Tingkatan 1, Tingkatan 2 dan Tingkatan 3.

Murid Tahun 1 hingga Tahun 3 serta Tingkatan 4 dan Tingkatan 5 tidak menduduki UASA, tetapi perkembangan mereka tetap direkod melalui PBD. Soalan lazim KPM juga menyatakan murid kelas peralihan tidak perlu menduduki UASA.

UASA Tahun 5, Tahun 6, Tingkatan 1 dan Tingkatan 2

Murid pada tahun dan tingkatan ini tidak terlibat dengan Matriks Pembelajaran. Oleh itu, mereka menduduki UASA seperti biasa pada akhir sesi.

UASA Tahun 4 dan Matriks Pembelajaran 2026

Mulai 2026, murid Tahun 4 menduduki Matriks Pembelajaran, iaitu pentaksiran yang instrumennya disediakan oleh Lembaga Peperiksaan (LP). Bagi tahun ini, ia dijadualkan pada 6 hingga 8 Oktober 2026 untuk Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Matematik dan Sains, serta Bahasa Cina di SJKC dan Bahasa Tamil di SJKT.

Menurut soalan lazim LP, murid tidak perlu menduduki UASA untuk mata pelajaran yang sudah diuji dalam matriks. Bagi mata pelajaran lain seperti Sejarah, tanya guru bagaimana pentaksiran akhir sesi dijalankan di sekolah anak anda. Menurut Menteri Pendidikan, keputusan matriks dijangka diterima sebelum cuti sekolah.

UASA Tingkatan 3 dan perubahan 2027

Murid Tingkatan 3 tahun ini masih menduduki UASA. Keputusan UASA Tingkatan 3 juga menjadi salah satu faktor apabila pakej mata pelajaran anak di Tingkatan 4 ditentukan.

Mulai 2027, Matriks Pembelajaran diperluas kepada Tingkatan 3 bagi Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Matematik, Sains dan Sejarah, dengan pelaksanaan antara Ogos hingga Oktober. Soalan lazim LP menyatakan secara umum bahawa mata pelajaran yang sudah diuji dalam matriks dikecualikan daripada UASA. Butiran lanjut ada dalam artikel kami tentang Matriks Pembelajaran Tingkatan 3 2027.

Bilakah UASA 2026 diadakan?

UASA diadakan pada akhir sesi akademik, tetapi tiada jadual seragam di peringkat negeri atau kebangsaan. Setiap sekolah menyusun jadualnya sendiri mengikut takwim sekolah, berpandukan surat makluman rasmi tentang tarikh perekodan dan pelaporan PBD bagi tahun semasa.

Sesi persekolahan 2026 bermula pada 11 Januari bagi Kedah, Kelantan dan Terengganu, dan 12 Januari bagi negeri lain, lalu berakhir pada 31 Disember 2026. UASA 2026 akan berlangsung menjelang hujung sesi ini, namun tarikh tepatnya hanya boleh disahkan oleh sekolah. Berhati-hati dengan "jadual UASA" yang tular di media sosial jika ia tidak dikeluarkan oleh sekolah anak anda sendiri.

Format dan mata pelajaran UASA

UASA meliputi semua mata pelajaran Tahap Dua sekolah rendah dan menengah rendah, dan ia dijalankan sebagai ujian bertulis. Ujian mendengar dan bertutur untuk mata pelajaran bahasa tidak termasuk dalam UASA. Kemahiran lisan, amali dan projek dinilai melalui PBD sepanjang tahun. Bagi Pendidikan Seni Visual, Pendidikan Muzik serta Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan, sekolah boleh memilih ujian bertulis atau projek dan amali.

Untuk tujuh mata pelajaran sekolah rendah dan 19 mata pelajaran menengah rendah, format soalan dan Jadual Spesifikasi Ujian (JSU) disediakan oleh KPM. Mata pelajaran selebihnya, seperti Pendidikan Moral, menggunakan format yang disediakan sekolah. Soalan pula dibina oleh guru di sekolah anak anda sendiri, dan KPM menyediakan modul pembinaan item serta panduan pengurusan untuk membantu mereka.

Dua perkara yang wajar diketahui oleh ibu bapa:

• Separuh soalan ialah KBAT. Instrumen UASA perlu mengandungi 50 peratus item Kemahiran Berfikir Aras Tinggi, iaitu soalan yang meminta murid mengaplikasi, menganalisis, menilai dan mencipta.
• Semua topik setahun boleh diuji. Item UASA perlu merangkumi semua standard pembelajaran dalam Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP) bagi tahun berkenaan.

Jadual di bawah meringkaskan format mata pelajaran teras berdasarkan format instrumen UASA edisi 2025 di portal Lembaga Peperiksaan. Semak dengan sekolah jika ada perubahan untuk tahun ini.

Markah mentah ditukar kepada peratus sebelum direkod, jadi kertas 50 markah tetap dilaporkan dalam peratus. Ingat juga, bagi murid Tahun 4 pada 2026, empat mata pelajaran pertama dalam jadual ini diuji melalui Matriks Pembelajaran.

Kaitan UASA dengan PBD dan cara keputusan dilaporkan

PBD ialah pentaksiran berterusan oleh guru semasa pengajaran dan pembelajaran. Ia merangkumi pentaksiran formatif seperti soal jawab dan latihan harian, serta pentaksiran sumatif seperti kuiz, ujian bulanan dan UASA. Dengan kata lain, UASA ialah satu komponen dalam PBD, bukan sistem yang berasingan.

Laporan PBD dikeluarkan dua kali setahun, iaitu pada pertengahan dan akhir sesi. Laporan akhir sesi menghimpunkan dua jenis maklumat dalam satu laporan:

1. Tahap Penguasaan (TP) daripada pentaksiran berterusan PBD.
2. Peratus dan gred UASA bagi setiap mata pelajaran.

Sejak sesi 2024/2025, keputusan UASA tidak lagi dilaporkan dalam bentuk TP tetapi dalam peratus dan gred, berikutan kekeliruan ibu bapa tentang maksud TP. Julat gred UASA ialah:

• A (82–100%): Cemerlang
• B (66–81%): Kepujian
• C (50–65%): Baik
• D (35–49%): Memuaskan
• E (20–34%): Mencapai Tahap Minimum
• F (0–19%): Belum Mencapai Tahap Minimum

Keputusan Matriks Pembelajaran Tahun 4 menggunakan julat markah dan gred yang sama, tetapi laporannya dikeluarkan oleh LP. Laporan UASA pula dimaklumkan kepada ibu bapa oleh sekolah. Pada 2024, KPM turut memaklumkan bahawa ibu bapa boleh menyemak laporan PBD dan UASA secara dalam talian melalui Sistem Pengurusan Pentaksiran Bersepadu (SPPB), jadi tanyakan kepada sekolah cara mengaksesnya.

Beza UASA dengan UPSR dan PT3

UPSR dimansuhkan mulai 2021 berdasarkan keputusan Jemaah Menteri pada 28 April 2021, manakala pemansuhan PT3 dipersetujui oleh Jemaah Menteri pada 2 Jun 2022. Walaupun UASA bermula selepas kedua-dua peperiksaan itu dimansuhkan, panduan KPM menyatakan dengan jelas bahawa UASA tidak menggantikan UPSR dan PT3.

Perbezaan utamanya:

• Peringkat dan kekerapan. UPSR hanya untuk murid Tahun 6 dan PT3 hanya untuk Tingkatan 3. UASA pula diadakan setiap tahun dari Tahun 4 hingga Tingkatan 3.
• Penyedia soalan. Soalan UASA dibina oleh guru di sekolah sendiri dan jadualnya ditetapkan oleh sekolah. Timbalan Menteri Pendidikan menegaskan UASA bukan peperiksaan pusat.
• Kesan keputusan. Ketika UPSR dimansuhkan, menteri ketika itu menyebut ramai murid melihat UPSR sebagai laluan ke sekolah berasrama penuh. Keputusan UASA pula tidak digunakan untuk permohonan ke sekolah khusus.

Matriks Pembelajaran juga bukan pengganti UPSR atau PT3, menurut soalan lazim LP. KPM turut menegaskan bahawa UPSR dan PT3 tidak akan dikembalikan.

Cara ibu bapa membantu anak bersedia di rumah

Persediaan UASA tidak perlu bermula dengan tekanan. Langkah berikut boleh dimulakan minggu ini:

1. Sahkan maklumat dengan sekolah. Dapatkan jadual UASA, senarai mata pelajaran dan anggaran tarikh laporan daripada guru kelas, bukan daripada mesej tular.
2. Ulang kaji semua topik tahun ini. Oleh sebab soalan boleh merangkumi semua standard pembelajaran dalam DSKP, senaraikan topik dari awal tahun dan tandakan topik yang belum dikuasai anak.
3. Biasakan anak dengan soalan KBAT. Ajak anak menerangkan "mengapa" dan "bagaimana", membuat ramalan atau memberi cadangan. Soalan begini melatih kemahiran mengaplikasi dan menganalisis.
4. Latih jawapan bertulis mengikut masa. UASA ialah ujian bertulis, jadi buat latihan dalam tempoh sebenar, contohnya 1 jam 15 minit bagi kertas sekolah rendah. Untuk mata pelajaran bahasa, beri peluang anak menulis karangan dan semak bersama-sama.
5. Gunakan laporan lepas sebagai peta. Lihat TP dan gred dalam laporan pertengahan sesi atau laporan tahun lalu. Beri tumpuan lebih awal kepada mata pelajaran yang lemah.
6. Jaga rutin dan emosi anak. Sesi belajar yang pendek tetapi konsisten serta tidur yang cukup lebih membantu daripada mengulang kaji hingga lewat malam. Elakkan membandingkan anak dengan rakan, kerana UASA sendiri tidak dibina untuk perbandingan.
7. Berbincang dengan guru. Jika anak lemah dalam sesuatu topik, tanyakan bantuan yang disediakan sekolah dan perkara yang boleh dibuat di rumah.

Jika anak memerlukan bimbingan tambahan, pilih kelas yang memudahkan anda memantau kemajuannya. Contohnya, kelas tuisyen dalam talian Aster Edu melalui Zoom untuk Tahun 4 hingga Tingkatan 5 mempunyai dua guru dalam setiap kelas, setiap kelas dirakam untuk ulang kaji, dan ujian bulanan membantu ibu bapa melihat perkembangan anak. Untuk membandingkan pilihan lain, baca panduan cara memilih tuisyen online.

Soalan lazim

Adakah UASA sama dengan peperiksaan akhir tahun?

Dari segi pelaksanaan, hampir sama. KPM menyatakan UASA dikendalikan seperti peperiksaan pertengahan atau akhir tahun di sekolah, tetapi ia ialah komponen PBD dan keputusannya dilaporkan dalam peratus dan gred.

Adakah UASA masih ada pada 2026?

Ya. UASA diteruskan dengan autonomi kepada sekolah sejak sesi 2024/2025. Perubahan utama pada 2026 ialah pengecualian bagi mata pelajaran Tahun 4 yang sudah diuji dalam Matriks Pembelajaran.

Adakah murid Tahun 4 menduduki UASA pada 2026?

Tidak bagi Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Matematik dan Sains, serta Bahasa Cina atau Bahasa Tamil di SJK, kerana mata pelajaran ini diuji melalui Matriks Pembelajaran. Bagi mata pelajaran lain, ikut makluman sekolah.

Bilakah keputusan UASA diberikan kepada ibu bapa?

Keputusan UASA dilaporkan pada akhir sesi persekolahan bersama laporan PBD. Tarikh sebenar bergantung pada sekolah, jadi semak dengan guru kelas.

Adakah keputusan UASA digunakan untuk masuk sekolah berasrama penuh?

Tidak. Soalan lazim KPM menyatakan keputusan UASA tidak digunakan untuk permohonan ke sekolah khusus. Kemasukan ke sekolah khusus kekal melalui Pentaksiran Kemasukan Sekolah Khusus (PKSK).

Bolehkah anak membawa pulang kertas jawapan UASA?

Boleh, jika sekolah memilih berbuat demikian. KPM memberi autonomi kepada sekolah untuk memulangkan skrip jawapan kepada murid selepas penyemakan dan perekodan markah selesai.