Isi Padu Kubus dan Kuboid: Nota Ringkas Matematik Darjah 4

Dalam satu Kelas LIVE Matematik Darjah 4 Aster Edu, soalan meminta murid mengira isi padu sebuah bongkah. Rajah hanya menunjukkan ukuran 6 cm pada tingginya, lalu seorang murid terus menganggap panjang dan lebarnya juga 6 cm. Guru segera mengingatkan: soalan itu menyebut kuboid, bukan kubus. Hanya kubus yang semua sisinya sama panjang. Nota ini menerangkan beza kubus dan kuboid, cara mengira isi padunya, dan cara mengelakkan kesilapan yang sama.

Beza kubus dan kuboid

Kubus dan kuboid kedua-duanya bentuk tiga dimensi yang mempunyai enam muka, lapan bucu dan dua belas sisi. Bezanya terletak pada bentuk mukanya.

Oleh itu, satu ukuran sahaja sudah cukup untuk sebuah kubus, kerana sisi yang lain sama panjang. Untuk sebuah kuboid pula, anda memerlukan tiga ukuran, iaitu panjang, lebar dan tinggi. Secara matematik, kubus ialah kuboid yang istimewa, iaitu kuboid yang semua sisinya sama panjang. Namun, sebuah kuboid belum tentu kubus.

Isi padu dan rumusnya

Isi padu ialah ruang yang diisi oleh sesuatu objek. Dalam DSKP KSSR Matematik Tahun 4, isi padu kubus dan kuboid terletak di bawah tajuk 6.0 Ruang, dalam SK 6.4 Isi padu pepejal. Murid menentukan isi padu menggunakan kubus 1 unit padu dan juga menggunakan rumus. Isi padu cecair, yang diukur dalam mililiter dan liter, ialah tajuk lain dalam Tahun 4.

Menggunakan kubus 1 unit padu: Bayangkan sebuah kuboid yang dibina daripada kubus kecil. Satu lapisan di dasar mempunyai 4 kubus pada panjangnya dan 3 kubus pada lebarnya, jadi lapisan itu mengandungi 4 × 3 = 12 kubus. Jika ada 2 lapisan, jumlahnya 12 × 2 = 24 kubus, iaitu 24 unit padu.

Menggunakan rumus: Kiraan yang sama boleh ditulis sebagai satu rumus:

• Isi padu kuboid = panjang × lebar × tinggi
• Isi padu kubus = sisi × sisi × sisi

Jika ukuran diberi dalam sentimeter, isi padu ditulis dalam sentimeter padu, iaitu cm³.

Cara menjawab soalan isi padu

1. Baca nama bentuk dalam soalan. Kubus atau kuboid? Inilah langkah yang paling kerap dilangkau.
2. Kumpul ukuran yang diperlukan. Untuk kubus, satu ukuran sudah cukup. Untuk kuboid, cari panjang, lebar dan tinggi dalam rajah atau dalam ayat soalan.
3. Darab ketiga-tiga ukuran. Jangan tambah.
4. Tulis unit padu, contohnya cm³, dan semak semula setiap ukuran yang digunakan.

Contoh soalan dan jawapan

Soalan 1: Rajah menunjukkan sebuah kuboid. Panjangnya 10 cm, lebarnya 4 cm dan tingginya 6 cm. Hitung isi padu kuboid itu.

Jawapan: Isi padu = 10 × 4 × 6 = 240 cm³.

Jika murid menganggap bongkah itu kubus kerana ternampak ukuran 6 cm sahaja, mereka akan mengira 6 × 6 × 6 = 216 cm³. Jawapan itu salah, kerana panjang dan lebar kuboid ini bukan 6 cm.

Soalan 2: Sebuah kubus mempunyai sisi 5 cm. Hitung isi padunya.

Jawapan: Isi padu = 5 × 5 × 5 = 125 cm³. Untuk kubus, satu ukuran sudah cukup kerana semua sisinya sama panjang.

Kesilapan biasa

• Menganggap semua sisi sama panjang kerana hanya satu ukuran yang kelihatan, sedangkan bentuk itu kuboid.
• Menambah ukuran dan bukan mendarab, contohnya 10 + 4 + 6.
• Menulis unit yang salah, seperti cm atau cm², untuk isi padu. Unit isi padu ialah unit padu, contohnya cm³.
• Tersalah baca soalan, contohnya mengira isi padu sedangkan soalan bertanya luas satu muka sahaja.

Aktiviti di rumah untuk ibu bapa

Konsep isi padu lebih mudah difahami jika anak menyentuh dan membina bentuknya sendiri. DSKP Tahun 4 juga mencadangkan murid membina kubus dan kuboid pelbagai saiz untuk menganggar isi padu sesuatu objek. Tiga aktiviti ringkas yang boleh dibuat di rumah:

• Cari kubus dan kuboid di rumah. Minta anak mengasingkan objek seperti dadu, kotak tisu dan kotak susu kepada kubus dan kuboid, kemudian terangkan sebabnya.
• Ukur sebuah kotak. Gunakan pembaris untuk mengukur panjang, lebar dan tinggi sebuah kotak kecil, kemudian kira isi padunya. Bincangkan kenapa satu ukuran sahaja tidak cukup.
• Bina dengan kiub kecil. Jika ada kiub mainan atau dadu, bina sebuah kuboid, kira bilangan kiub dalam satu lapisan, kemudian darab dengan bilangan lapisan.

Latihan cepat

1. Hitung isi padu sebuah kuboid yang berukuran 8 cm × 3 cm × 2 cm. Jawapan: 8 × 3 × 2 = 48 cm³.
2. Hitung isi padu sebuah kubus bersisi 4 cm. Jawapan: 4 × 4 × 4 = 64 cm³.
3. Sebuah kuboid dibina daripada kubus 1 unit padu. Setiap lapisan mempunyai 5 kubus pada panjangnya dan 2 kubus pada lebarnya, dan terdapat 3 lapisan. Berapakah isi padunya? Jawapan: 5 × 2 × 3 = 30 unit padu.

Jika anda mahu anak berlatih soalan seperti ini bersama guru, kelas Matematik Darjah 4 Aster Edu dalam jadual 2027 berlangsung secara LIVE pada malam Selasa, 8.00 hingga 9.00 malam. Lihat jadual kelas Darjah 4.

Soalan lazim

Apakah beza kubus dan kuboid?

Kubus mempunyai enam muka segi empat sama, jadi panjang, lebar dan tingginya sama. Kuboid mempunyai enam muka segi empat tepat, dan panjang, lebar serta tingginya boleh berbeza.

Bagaimana mengira isi padu kuboid?

Darabkan panjang, lebar dan tinggi kuboid itu. Contohnya, kuboid berukuran 10 cm × 4 cm × 6 cm mempunyai isi padu 240 cm³.

Adakah kubus juga sejenis kuboid?

Ya. Secara matematik, kubus ialah kuboid yang istimewa kerana semua sisinya sama panjang. Namun, sebuah kuboid hanya kubus jika panjang, lebar dan tingginya sama.