Tolak Ukuran Berlainan Unit: Nota Ringkas Matematik Darjah 5

Dalam Kelas LIVE Matematik Darjah 5 Aster Edu, guru berhenti sebelum murid sempat menolak sentimeter dan milimeter secara terus. Pesannya ringkas: unit tak sama, jangan tolak terus. Selesaikan unit dahulu dengan menukar semuanya kepada milimeter, barulah pengiraan menjadi mudah. Nota ini menerangkan kenapa unit mesti sama, hubungan unit yang perlu dihafal, dan dua cara menolak ukuran yang berlainan unit.

Kenapa unit mesti sama dahulu

Bayangkan anda ada RM5 dan membelanjakan 80 sen. Anda tidak menolak 5 − 80, kerana ringgit dan sen ialah unit yang berbeza. Anda menukar dahulu: RM5 = 500 sen, jadi 500 − 80 = 420 sen, iaitu RM4.20. Ukuran panjang, jisim dan isi padu cecair juga begitu. Nombor hanya boleh ditolak terus apabila unitnya sama.

Dalam DSKP KSSR Matematik Tahun 5, tajuk 5.0 Ukuran dan Sukatan merangkumi:

• SK 5.1 Panjang: menukar unit milimeter, sentimeter, meter dan kilometer dalam bentuk perpuluhan dan pecahan, serta operasi tambah, tolak, darab dan bahagi.
• SK 5.2 Jisim: menukar unit gram dan kilogram, serta operasi yang melibatkan jisim.
• SK 5.3 Isi padu cecair: menukar unit mililiter dan liter, serta operasi yang melibatkan isi padu cecair.
• SK 5.4 Penyelesaian masalah: menyelesaikan masalah harian yang melibatkan ukuran.

Setiap operasi dalam DSKP Tahun 5 dinyatakan tanpa dan dengan penukaran unit, jadi soalan dengan unit yang berbeza memang sebahagian daripada sukatan pelajaran. Penukaran unit yang asas sebenarnya sudah dipelajari dalam Tahun 3 dan Tahun 4. Tahun 5 meluaskannya kepada perpuluhan dan pecahan.

Hubungan unit yang perlu dihafal

Untuk menukar daripada unit besar kepada unit kecil, darab. Untuk menukar daripada unit kecil kepada unit besar, bahagi.

Dua cara menolak ukuran berlainan unit

Soalan: Tolak 6 cm 8 mm daripada 15 cm 2 mm. Beri jawapan dalam mm.

Cara 1, tukar semua kepada unit kecil:

• 15 cm 2 mm = 150 mm + 2 mm = 152 mm.
• 6 cm 8 mm = 60 mm + 8 mm = 68 mm.
• 152 mm − 68 mm = 84 mm.

Cara 2, tolak mengikut lajur dan pinjam:

• 2 mm tidak boleh ditolak 8 mm, jadi pinjam 1 cm daripada lajur cm. 1 cm = 10 mm, jadi 15 cm 2 mm menjadi 14 cm 12 mm.
• 14 cm 12 mm − 6 cm 8 mm = 8 cm 4 mm = 84 mm.

Kedua-dua cara memberi jawapan yang sama. Cara 1 lebih selamat apabila soalan meminta jawapan dalam unit kecil, seperti dalam contoh ini.

Contoh soalan dan jawapan

• (a) 3 m 20 cm − 145 cm = ___ m ___ cm. Jawapan: 320 cm − 145 cm = 175 cm = 1 m 75 cm.
• (b) 2 l − 750 ml = ___ ml. Jawapan: 2000 ml − 750 ml = 1250 ml.
• (c) 4.5 kg − 1 800 g = ___ kg. Jawapan: 4 500 g − 1 800 g = 2 700 g = 2.7 kg.
• (d) ¾ km − 450 m = ___ m. Jawapan: ¾ km = 750 m, jadi 750 m − 450 m = 300 m.

Contoh (c) dan (d) menunjukkan penukaran dalam bentuk perpuluhan dan pecahan, seperti yang terdapat dalam DSKP Tahun 5. Untuk jisim kilogram dan gram yang lebih asas, lihat juga nota tolak jisim Darjah 4.

Kesilapan biasa

• Menolak nombor terus tanpa melihat unit, contohnya menulis 3 m − 145 cm sebagai 3 − 145, sedangkan 3 m perlu ditukar kepada 300 cm dahulu.
• Salah faktor penukaran, seperti 1 cm = 100 mm atau 1 m = 1000 cm.
• Meminjam 1 unit besar sebagai 10 untuk semua ukuran. 1 cm = 10 mm, tetapi 1 m = 100 cm, 1 kg = 1000 g dan 1 l = 1000 ml.
• Memberi jawapan dalam unit yang tidak diminta, contohnya 8 cm 4 mm sedangkan soalan meminta jawapan dalam mm.

Latihan cepat

1. 12 cm 4 mm − 5 cm 9 mm = ___ mm. Jawapan: 124 mm − 59 mm = 65 mm.
2. 5 m 5 cm − 2 m 60 cm = ___ cm. Jawapan: 505 cm − 260 cm = 245 cm.
3. 3 l 100 ml − 1 l 450 ml = ___ ml. Jawapan: 3 100 ml − 1 450 ml = 1 650 ml.
4. 2.4 km − 950 m = ___ m. Jawapan: 2 400 m − 950 m = 1 450 m.

Jika anda mahu anak berlatih soalan ukuran bersama guru, kelas Matematik Darjah 5 Aster Edu dalam jadual 2027 berlangsung secara LIVE pada malam Selasa, 8.00 hingga 9.00 malam. Lihat jadual kelas Darjah 5.

Soalan lazim

Boleh tak tolak cm dengan mm terus?

Tidak. Tukar dahulu supaya kedua-dua ukuran dalam unit yang sama, contohnya semuanya dalam mm, kemudian baru tolak.

Berapa mm dalam 1 cm?

1 cm = 10 mm. Oleh itu, 15 cm 2 mm bersamaan dengan 152 mm.

Bila perlu pinjam dalam tolak ukuran?

Apabila nilai unit kecil di atas lebih kecil daripada nilai unit kecil di bawah, contohnya 2 mm tolak 8 mm. Pinjam 1 unit besar dan tukarkan mengikut hubungan unitnya, iaitu 10 mm bagi 1 cm, 100 cm bagi 1 m, 1000 g bagi 1 kg atau 1000 ml bagi 1 l.